Piece kaflowe w kamienicy — zachować, przenieść czy usunąć
Wartość zabytkowa pieców kaflowych, możliwości zachowania przy zmianie ogrzewania, demontaż z odzyskiem kafli i wpływ na układ mieszkania.
Piec kaflowy jest w mieszkaniu kamienicznym elementem podwójnie kłopotliwym: zajmuje kilka metrów kwadratowych podłogi, których brakuje przy nowym układzie, a jednocześnie jest jednym z najsilniej działających elementów oryginalnego wnętrza. Decyzja o jego losie zapada zwykle za wcześnie i bez rozpoznania.
Co właściwie stoi w pokoju
Piece kaflowe z okresu budowy kamienic to konstrukcje z cegły, oblicowane kaflami wykonanymi w manufakturach — często z sygnaturą wytwórni na odwrocie. Kafle bywają gładkie, profilowane lub reliefowe, w kolorach od bieli po głęboką zieleń i brąz. Zwieńczenie i cokół to elementy projektowane osobno.
Wartość takiego pieca nie polega na sprawności grzewczej, tylko na tym, że jest oryginalnym wyposażeniem konkretnego wnętrza.
Trzy scenariusze
Zachowanie jako element dekoracyjny. Najczęstsze rozwiązanie przy zmianie źródła ciepła. Piec zostaje w bryle, przewód kominowy zabezpiecza się i wyłącza z użytkowania, a kafle poddaje czyszczeniu i konserwacji spoin. Wymaga sprawdzenia obciążenia stropu, zwłaszcza przy zmianie układu ścian.
Zachowanie z przywróceniem funkcji. Możliwe przy sprawnym przewodzie kominowym i po przeglądzie kominiarskim. Wymaga odbudowy wnętrza pieca i zgodności z wymaganiami dotyczącymi urządzeń grzewczych — realne w pojedynczych lokalach, rzadko w całym budynku.
Demontaż z odzyskiem kafli. Gdy piec koliduje z nowym układem albo jego stan wyklucza zachowanie. Kluczowe słowo: z odzyskiem. Kafle demontuje się ostrożnie, czyści i przechowuje — mają realną wartość i przydają się do uzupełnień w innych piecach w tym samym budynku.
Czego nie robić
Nie rozbijać pieca bez wcześniejszego rozpoznania, czy budynek jest objęty ochroną i czy kafle mają wartość. Nie wyrzucać kafli razem z gruzem. Nie zamurowywać przewodów kominowych bez inwentaryzacji kominiarskiej — w kamienicy każdy sprawny przewód jest zasobem, który może być potrzebny przy wentylacji lub przy przyszłej zmianie źródła ciepła. Wracamy do tego w tekście o instalacjach w kamienicy.
Piec a układ mieszkania
Piec stoi zwykle w narożniku, przy przewodzie kominowym, i porządkuje układ pomieszczenia. Przy projektowaniu nowego rozkładu warto potraktować go jak element stały: zaplanować wokół niego strefę wypoczynkową, a nie próbować go „schować".
W mieszkaniach o dużych metrażach zachowany piec jest elementem, o którym mówi się przy sprzedaży — podobnie jak sztukateria i stolarka, o których pisaliśmy w tekście o urządzaniu mieszkania w kamienicy.
Formalności
Przy budynku w rejestrze zabytków piece bywają objęte ochroną wraz z wyposażeniem wnętrz — wtedy ich usunięcie wymaga zgody. Przy obiekcie w gminnej ewidencji zwykle nie, ale warto to sprawdzić przed rozpoczęciem prac, a nie po.
Podsumowanie
Domyślną decyzją powinno być zachowanie bryły pieca jako elementu wnętrza, a przy demontażu — odzysk kafli. To materiał, którego nie da się kupić, i jeden z niewielu elementów, po których poznaje się, że mieszkanie jest w kamienicy, a nie w budynku stylizowanym.
Najczęstsze pytania
Czy piec kaflowy trzeba zachować przy remoncie?
Przy budynkach wpisanych do rejestru zabytków piece mogą być objęte ochroną i ich usunięcie wymaga zgody konserwatora. Poza ochroną decyduje właściciel, ale zachowany piec jest elementem, który wyraźnie podnosi wartość odbioru wnętrza.
Czy piec kaflowy może pozostać jako element dekoracyjny?
Tak i jest to najczęstsze rozwiązanie. Piec wyłącza się z użytkowania, zabezpiecza przewód kominowy i zachowuje bryłę z kaflami jako element wnętrza. Wymaga to sprawdzenia, czy strop udźwignie jego ciężar po zmianie układu pomieszczeń.
Co zrobić z kaflami z rozebranego pieca?
Warto je zdemontować z odzyskiem i zachować: kafle historyczne wykorzystuje się do uzupełnień w innych piecach albo jako element wykończenia wnętrza. To materiał trudno dostępny, o realnej wartości.
Myślisz o kamienicy — jako inwestor lub właściciel?
Grupa Kamienice Śląskie rewitalizuje zabytkowe kamienice w aglomeracji śląskiej. Poznaj nasze projekty i modele inwestycyjne albo porozmawiaj o sprzedaży swojej nieruchomości.